Ditte disse

Ditte disse (Ditte zei).

Toen mijn zus nog in Sao Paulo was, had Frank (Couchsurfing) ons meegenomen naar een van zijn opdrachtgevers. Ditte, de opdrachtgever, is de moeder van een van de kinderen waar Frank Nederlandse les aan geeft. Ditte woont in Alphaville, een gated community for the rich in famous in Sao Paulo. Naast enkele BB’ers (Bekende Brazilianen) woont het bastaardkind van Mick Jagger er ook. Mijn eerste indruk van Alphaville was dat van de Amerikaanse suburb waar Housewifes (zo heet die serie waar al die decadente huisvrouwen in voorkomen toch?).

Het huis waarin ze woonde was werkelijk enorm en mooi. Mooi uitzicht, zwembad, twee empragada’s (au pairs); een paradijsje buiten Sao Paulo. Het gaf mij een gemengd gevoel van rust, luxe en een vleugje decadentie. De huisgenoot van Frank, freelance journalist voor de Telegraaf, was ook mee. Ditte werd al snel enkele pittige vragen omtrent Alphaville gesteld. Ik vond het enigszins onbeleefd, om onze gastvrouw al zo snel in de hoek te drijven. Maar het leek, Nederlands als ze is, het wel goed te vinden om zo direct geconfronteerd te worden. Ze was zich bewust van haar bevoorrechte woonsituatie. Hoe decadent ik het ook vond, ze had haar redenen: “In Sao Paulo is het niet een kwestie van of je word berooft, maar wanneer.” Daar kon ik me maar al te goed in herkennen. Met haar drie jonge kinderen, begrijp ik maar al te goed dat je je kinderen niet in zo een gevaarlijke omgeving wilt laten opgroeien.

De eigenlijke reden was niet om Alphaville te zien, maar om het project waar Ditte voor werkt te bezoeken. Ze werkt voor ‘Casa Familia’, een opvanghuis midden in de Favelas van Jandira, die kinderen opvangt die om verscheidene redenen niet meer bij hun ouders kunnen wonen. Samen met enkele nonnen runt zij het project. Na enkele jaren van geld werven bij o.a Nederlandse Fondsen, overleggen met de informele (drugs)bazen van de favela’s en de Braziliaanse bureaucratie ondergaan, heeft ze een heel mooi opvangtehuis opgebouwd.

Het viel me al meteen op hoe schoon het in het opvangtehuis was. Het was zo schoon om aan de kinderen te laten zien hoe het ‘eigenlijk’ hoort. De kinderen komen allemaal uit een gezin dat niet functioneert. Geen structuur, geen toezicht, overal troep. Als je in zo een omgeving opgroeit dan zal dat je norm worden. Het opvangtehuis probeert dus de correcte norm over te dragen.
Naast het huis liet ze ons de kindercreche, naaiatelier en de kappersschool, die ook deel van het project zijn, zien. Ik begon al een aardige Aziatische afro/wc-borstel op mijn hoofd te krijgen, dus ik besloot om een echte favela haircut te nemen.
Doordat we met Ditte waren, konden we redelijk onbezorgd en op ons gemak de favela verkennen. We konden er echt zijn, in plaats van uit jeeps foto’s nemen (zoals in Rio vaak gebeurt).

Na de indrukwekkende tour gingen we terug naar het fort Alphaville in. Ik bewonderde Ditte hoe ze in beide extreme werelden kon werken en leven. In de favela had ze nog steeds haar Hillfiger polo aan, haar sieraden en dure zonnebril. Ze weigert een knipbeurt bij haar eigen kapsalon te nemen, ze heeft liever haar eigen homo-kapper van tig keer zo duur. Ze laat nog steeds haar hond wassen door een hondenwas-service die de hond terugbrengt met een strikje om zijn nek. Ik bewonder haar omdat ze in beide extreme situaties zich zelf kan blijven.

Een cola en een cake later (die door de empragada werd geserveerd), kwam de zoon van Ditte aan tafel schuiven. Ik geloof dat hij iets van 15 jaar oud was. Een hele intelligente jongen, en hij kwam veel volwassener over dan hij is. Zit op een particuliere school, wat naar horen zeggen echt een school is voor de elite. Het type leerlingen dat ook naar zijn school gaan/gingen: Pablo Escobar, ja de zoon van DE Escobar (vraag niet waarom hij zijn zoon naar zichzelf heeft genoemd), zonen van corrupte politici, en meisjes die in het weekend naar Miami vliegen om te shoppen. Sim, zo een school is het. Maar net als Ditte wist hij zichzelf te blijven. Nuchter Nederlands.

Grappige was dat hij een tijdje in Nederland wilt gaan wonen, om zijn eigen geld te verdienen. Al dat luxe gedoe deed hem niet zoveel. “Ik wil in een supermarkt gaan werken en mijn eigen geld verdienen.” His own words! Ik had het idee dat Alphaville een gevangenis voor hem was. Hij durfde geen bussen te nemen, omdat je daar ook in berooft kan worden. Als je in Sao Paulo gaat wonen, is het een kwestie van tijd voordat je berooft wordt. Maar hij kon wel in zijn eentje naar de shopping mall. Dat dan weer wel, voor de rest was hij afhankelijk van de taxi, ouders, of de chauffeurs van vrienden. Doordat hij in zo een beschermde omgeving als Alphaville is gaan wonen, is hij letterlijk ontvreemd van de ‘buitenwereld’. Voor de rest van zijn leven, zal hij zich niet thuis voelen in het Sao Paulo van de echte Paulistas. Gevangen in een Gouden Kooi.

Je kinderen laten opgroeien in beschermde omgeving als Alphaville, is achteraf een slechte keuze geweest. Als beroving een kwestie van tijd is in Sao Paulo, so be it! Als dat gevaar echt een onderdeel is van het leven, dan kan je er beter mee leren leven en omgaan. Isolatie leidt tot verdere isolatie van het ‘normale’ leven later.

voor foto's klik op deze link